Mehnat nizolarini ko‘rib chiqish (6/6)

Vii Bo‘Lim. Xodimlarning Mehnat Huquqlarini Himoya Qilish. Mehnat Nizolarini Ko‘Rib Chiqish

586-modda. Ish tashlashning borishi

Ish tashlash paytida jamoaviy mehnat nizosi taraflari nizoni yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillari orqali hal qilishda davom etishlari kerak.

Xodim, ish beruvchi va kasaba uyushmasi qo‘mitasi ish tashlash paytida jamoat tartibini, ish beruvchining va xodimlarning mol-mulki xavfsizligini, shuningdek to‘xtatilishi inson hayoti va sog‘lig‘iga bevosita xavf tug‘diradigan uskunalarning ishlashini ta’minlash bo‘yicha choralar ko‘rishi shart.

Ushbu Kodeks 589-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan xizmatlarda (sohalarda) minimal zarur ishlar (xizmatlar) ta’minlanishi shart.

587-modda. E’lon qilingan ish tashlashning boshlash vaqtini kechiktirish yoki ish tashlashni to‘xtatib turish

Ish tashlash insonlarning hayoti va sog‘lig‘iga zarar yetkazish real xavfini keltirib chiqarsa, tinchlik va xavfsizlikka, jamoat xavfsizligi va jamoat tartibiga, ekologik barqarorlikka tahdid solsa, sudning qaroriga asosan:

e’lon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqti o‘ttiz kalendar kundan ko‘p bo‘lmagan muddatga kechiktirilishi;

ish tashlash o‘ttiz kalendar kundan ko‘p bo‘lmagan muddatga to‘xtatib turilishi mumkin.

E’lon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqtini kechiktirish yoki ish tashlashni to‘xtatib turish to‘g‘risidagi sudning qarori to‘g‘risida xodimlar ish tashlashga rahbarlik qiluvchi orqali darhol xabardor qilinishi shart.

E’lon qilingan ish tashlashning boshlanish vaqtini kechiktirish yoki ish tashlashni to‘xtatib turish to‘g‘risidagi sudning qarori darhol ijro etilishi kerak.

588-modda. Ish tashlashni qayta tiklash

Ish beruvchi tomonidan jamoaviy mehnat nizosini hal etish (tartibga solish) jarayonida mehnat jamoasi bilan erishilgan kelishuvlarda belgilangan majburiyatlar bajarilmagan taqdirda tugatilgan ish tashlash qayta tiklanishi mumkin.

Ish tashlashni qayta tiklash uchun jamoaviy mehnat nizosini yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillari asosida qayta ko‘rib chiqish talab qilinmaydi.

Kasaba uyushmasi qo‘mitasi ish beruvchini va jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish bo‘yicha davlat organini ish tashlash qayta tiklanishi to‘g‘risida kamida yetmish ikki soat oldin yozma ravishda ogohlantirishi kerak.

589-modda. Ish tashlashga oid cheklovlar

Favqulodda holat yoki favqulodda vaziyatlar paytida, urush holatida, umumiy safarbarlik e’lon qilingan davrda ish tashlash taqiqlanadi.

Ish tashlashda quyidagilarning qatnashishi mumkin emas hamda ular ishtirokidagi ish tashlash taqiqlangan hisoblanadi:

tibbiyot xodimlari;

davlat organining vakolatlarini amalga oshirish uchun Davlat fuqarolik xizmati lavozimlarining davlat reyestriga kiritilgan shaxslar;

harbiy xizmatchilar, sudyalar, sud va huquqni muhofaza qiluvchi organlarning maxsus (harbiy) unvonlarga yoki martaba (malaka, mansab) darajalariga ega xodimlari;

energiya va suv ta’minoti tizimi tashkilotlari xodimlari;

aloqa tizimi xodimlari.

Fuqarolarning hayoti, sog‘lig‘i va shaxsiy xavfsizligi uchun faoliyati hayotiy muhim bo‘lmagan, biroq aholining kundalik hayotini ta’minlashda muhim o‘rin tutadigan tashkilotlarda, shuningdek ish tashlash davomiyligi va ko‘lami tufayli aholining odatdagi turmush sharoitlariga tahdid soluvchi xizmatlarda (sohalarda) minimal zarur ishlar (xizmatlar) majburiy joriy etilishi mumkin.

Ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan minimal zarur ishlar (xizmatlar) va ular amalga oshirilishi lozim bo‘lgan tashkilotlar (xizmatlar, sohalar) ro‘yxati Ijtimoiy-mehnat masalalari bo‘yicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

590-modda. Noqonuniy ish tashlash

Agar ushbu Kodeks va boshqa qonunlarda nazarda tutilgan talablarni buzgan holda ish tashlash amalga oshirilgan (amalga oshirilayotgan, amalga oshiriladigan) yoki ish tashlashni e’lon qilish to‘g‘risida qaror qabul qilingan bo‘lsa, bu noqonuniy ish tashlash deb topiladi.

Ish tashlash sud tomonidan noqonuniy deb topilganda, mazkur masala bo‘yicha sudning qarori to‘g‘risida xodimlar ish tashlashga rahbarlik qiluvchi orqali darhol xabardor qilinishi shart.

Ish tashlashni noqonuniy deb topish to‘g‘risidagi sudning qarori darhol ijro etilishi kerak.

591-modda. Ish tashlashni tugatish

Ish tashlash quyidagi hollarda tugatiladi:

jamoaviy mehnat nizosi taraflari tomonidan o‘zaro yozma kelishuvga erishilganda;

ish beruvchi tomonidan ish tashlashni e’lon qilish to‘g‘risidagi qarorda ish tashlashni e’lon qilish va o‘tkazish uchun asos bo‘lgan kelishmovchiliklar bartaraf etilganda;

sud tomonidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda noqonuniy deb topilganda;

ish tashlashda ishtirok etayotgan xodimlarning ellik foizidan ko‘prog‘ining roziligi bilan ish tashlashdan voz kechilganida.

Xodimlar ish tashlash tugatilgandan keyingi ish kunidan kechiktirmay mehnat shartnomasida nazarda tutilgan majburiyatlarini davom ettirishi zarur.

592-modda. Ish tashlash to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun javobgarlik

Ish tashlash to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.

593-modda. Da’vo xususiyatiga ega jamoaviy mehnat nizolarini sudda ko‘rib chiqish

Qonunchilikni, jamoa kelishuvlarini va jamoa shartnomasini, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo‘mitasi bilan kelishilgan holda qabul qilingan ichki hujjatlarni qo‘llash xususidagi jamoaviy mehnat nizolari sud tomonidan ko‘rib chiqilishi lozim.

Ushbu moddaning birinchi qismida ko‘rsatilgan jamoaviy mehnat nizolarini sudlarda ko‘rib chiqish hamda sud qarorlarini ijro etish chog‘ida ushbu Kodeksda yakka tartibdagi mehnat nizolari uchun belgilangan tegishli qoidalar va muddatlar qo‘llaniladi.

Bilimingizni sinang