XotirAISoliq to‘lovchilar, soliq solish obyekti va soliq bazasi
Maxsus Qism
364-modda. Soliq to‘lovchilar
Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘ining soliq to‘lovchilari deb (bundan buyon ushbu bo‘limda soliq to‘lovchilar deb yuritiladi) quyidagilar e’tirof etiladi:
- 1) O‘zbekiston Respublikasining rezidentlari bo‘lgan jismoniy shaxslar;
- 2) O‘zbekiston Respublikasidagi manbalardan daromad oluvchi O‘zbekiston Respublikasining norezidenti bo‘lgan jismoniy shaxslar.
365-modda. Soliq solish obyekti
Soliq to‘lovchining jami daromadi jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘ining (bundan keyin ushbu bo‘limda soliq deb yuritiladi) soliq solish obyekti deb hisoblanadi.
Yakka tartibdagi tadbirkorlarning va o‘zini o‘zi band qilgan shaxslarning tadbirkorlik faoliyatidan olingan hamda ushbu Kodeksning XX bo‘limiga muvofiq aylanmadan olinadigan soliq solinadigan daromadlari soliq solish obyekti hisoblanmaydi.
366-modda. Soliq bazasi
Soliq bazasi quyidagilar hisoblanadi:
- 1) O‘zbekiston Respublikasining rezidentlari bo‘lgan jismoniy shaxslar uchun — ushbu bo‘limda nazarda tutilgan soliq imtiyozlarini hisobga olgan holdagi jami daromadlari;
- 2) O‘zbekiston Respublikasining norezidentlari bo‘lgan jismoniy shaxslar uchun — ushbu bo‘limda nazarda tutilgan soliq imtiyozlari qo‘llanmagan holdagi jami daromadlari.
Soliq bazasini aniqlashda soliq to‘lovchining ham pul shaklida, ham natura shaklida olgan daromadlari yoki daromadlarni tasarruf etish uchun yuzaga kelgan huquqlari, shuningdek moddiy naf tarzidagi daromadlari hisobga olinadi. Bunda soliq to‘lovchining alohida turdagi daromadlari ushbu bo‘limda belgilangan shartlarda va tartibda jami daromad tarkibida hisobga olinishi yoki hisobga olinmasligi mumkin.
Soliq to‘lovchining chet el valyutasida ifodalangan daromadlari, haqiqatda daromadlar olingan sanadagi O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining kursi bo‘yicha milliy valyutaga qayta hisob-kitob qilinadi.
Turli soliq stavkalari bo‘yicha solinadigan soliq bazasi alohida aniqlanadi.
Soliq bazasi, agar ushbu Kodeksda boshqacha qoida belgilanmagan bo‘lsa, soliq davri boshidan e’tiboran o‘sib boruvchi yakun bilan aniqlanadi.
Soliq bazasi nazorat qilinadigan chet el kompaniyalarining ushbu Kodeksning VII bo‘limiga va 208-moddasiga muvofiq aniqlanadigan yig‘ma foydasini ham o‘z ichiga oladi.
Soliq bazasiga ushbu bo‘limda belgilangan hollarda va tartibda tuzatish kiritiladi.
366-modda. Soliq bazasi (davomi)
Ushbu Kodeksning VI bo‘limida nazarda tutilgan hollarda soliq to‘lovchining daromadlariga ushbu Kodeksning 20-bobida nazarda tutilgan tartibda tuzatish kiritiladi.
Agar soliq to‘lovchining daromadidan uning o‘z farmoyishiga, sudning yoki boshqa organlar va tashkilotlarning qaroriga ko‘ra ushlab qolishlar amalga oshirilsa, bunday ushlab qolishlar soliq bazasini kamaytirmaydi.
367-modda. Daromad olingan sana
Ushbu bo‘limning maqsadida daromad olingan sana quyidagicha aniqlanadi:
- 1) daromadni to‘lash kuni, shu jumladan daromadni soliq to‘lovchining banklardagi hisobvaraqlariga o‘tkazish yoki daromadlar pul shaklida olinganda — daromadni soliq to‘lovchining topshirig‘iga ko‘ra uchinchi shaxslarning hisobvaraqlariga o‘tkazish kuni;
- 2) daromadlar natura shaklida olinganda — daromadlarni natura shaklida berish kuni;
- 3) daromadlar moddiy naf tarzida olinganda — tovarlarni (xizmatlarni), qimmatli qog‘ozlarni sotib olish kuni. Agar sotib olingan qimmatli qog‘ozlarga haq to‘lash ushbu qimmatli qog‘ozlarga bo‘lgan mulk huquqi soliq to‘lovchiga o‘tganidan keyin amalga oshirilsa, daromadning haqiqatda olingan sanasi sotib olingan qimmatli qog‘ozlarning qiymatiga tegishli to‘lovni to‘lash kuni sifatida aniqlanadi;
- 4) bir turdagi qarama-qarshi talablarni hisobga olish kuni;
- 5) belgilangan tartibda soliq agenti tomonidan umidsiz qarz hisobdan chiqarilgan kun;
- 6) xodim safardan qaytganidan keyin bo‘nak hisobot tasdiqlangan oyning oxirgi kuni.
Mehnatga haq to‘lash tarzida daromad olinganda bunday daromadning olingan sanasi deb, soliq to‘lovchiga mehnat shartnomasi (kontrakti) asosida mehnat majburiyatlarini bajarganligi uchun, unga daromadlar hisoblangan oyning oxirgi kuni e’tirof etiladi, shuningdek mehnat to‘g‘risidagi qonunchilikda nazarda tutilgan ish qidirish davriga kompensatsiya to‘langan sana e’tirof etiladi.
367-modda. Daromad olingan sana (davomi)
Kalendar oy tugaguniga qadar mehnat munosabatlari bekor qilingan taqdirda, soliq to‘lovchi tomonidan mehnatga haq to‘lash tarzida olingan daromadning haqiqatda olingan sanasi deb unga daromad hisoblangan oxirgi ish kuni e’tirof etiladi.
Nazorat qilinadigan chet el kompaniyasi foydasining summasi tarzidagi daromadlar uchun daromadning haqiqatda olingan kuni deb chet el kompaniyasi yoki tuzilmasi ro‘yxatdan o‘tkazilgan mamlakatning qonunchiligiga muvofiq moliya yili uchun moliyaviy hisobot tuziladigan davrning tugallanish sanasi to‘g‘ri keladigan kalendar yildan keyingi soliq bo‘yicha soliq davrining oxirgi sanasi e’tirof etiladi.
Nazorat qilinadigan chet el kompaniyasi ro‘yxatdan o‘tkazilgan mamlakatning qonunchiligiga muvofiq moliyaviy hisobotni tuzish va taqdim etish majburiyatlari mavjud bo‘lmagan taqdirda, bunday kompaniya foydasining summasi tarzidagi daromadning haqiqatda olingan sanasi deb foyda aniqlanadigan kalendar yilidan keyingi kalendar yilning oxirgi kuni e’tirof etiladi.
Bilimingizni sinang
Soliq kodeksiga ko‘ra, jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘ining soliq to‘lovchilari kimlar?
- Faqat rezident jismoniy shaxslar hamda O‘zbekistonda ro‘yxatdan o‘tgan yakka tartibdagi tadbirkorlar
- Rezident jismoniy shaxslar hamda O‘zbekistondagi manbalardan daromad oluvchi norezident jismoniy shaxslar
- Rezident jismoniy shaxslar hamda xorijiy manbalardan daromad oluvchi norezident jismoniy shaxslar
- Faqat O‘zbekiston fuqarolari hamda O‘zbekistondagi manbalardan daromad oluvchi chet el yuridik shaxslari
To‘g‘ri javob: Rezident jismoniy shaxslar hamda O‘zbekistondagi manbalardan daromad oluvchi norezident jismoniy shaxslar. 364-modda soliq to‘lovchilar sifatida rezident jismoniy shaxslarni va O‘zbekistondagi manbalardan daromad oluvchi norezident jismoniy shaxslarni e’tirof etadi.
Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘ining soliq solish obyekti nima hisoblanadi?
- Soliq to‘lovchining sof foydasi
- Soliq to‘lovchining mol-mulki qiymati
- Soliq to‘lovchining faqat ish haqi shaklidagi daromadi
- Soliq to‘lovchining jami daromadi
To‘g‘ri javob: Soliq to‘lovchining jami daromadi. 365-modda birinchi qismiga ko‘ra, soliq to‘lovchining jami daromadi soliq solish obyekti hisoblanadi.
Quyidagi daromadlardan qaysi biri jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘ining soliq solish obyekti hisoblanmaydi?
- Yakka tartibdagi tadbirkorlarning tadbirkorlik faoliyatidan aylanmadan olinadigan soliq solinadigan daromadlari
- Rezident jismoniy shaxslarning mehnat shartnomasi bo‘yicha ish beruvchidan olinadigan ish haqi daromadlari
- Rezident jismoniy shaxslarning mol-mulkni ijaraga berishdan olinadigan va ijaraga oluvchi tomonidan to‘lanadigan daromadlari
- Norezident jismoniy shaxslarning O‘zbekistondagi manbalardan olinadigan mualliflik haqi tarzidagi daromadlari
To‘g‘ri javob: Yakka tartibdagi tadbirkorlarning tadbirkorlik faoliyatidan aylanmadan olinadigan soliq solinadigan daromadlari. 365-moddaning ikkinchi qismiga ko‘ra, yakka tartibdagi tadbirkorlarning aylanmadan soliq solinadigan tadbirkorlik daromadlari obyekt hisoblanmaydi.
Jismoniy shaxslar daromad solig‘ida soliq bazasi rezident va norezident uchun qanday farqlanadi?
- Rezident uchun imtiyozlar qo‘llanmagan holdagi, norezident uchun imtiyozlarni hisobga olgan holdagi jami daromad
- Rezident va norezident uchun bir xil, faqat imtiyozlarni hisobga olgan holdagi jami daromad belgilanadi
- Rezident uchun imtiyozlarni hisobga olgan holdagi, norezident uchun imtiyozlar qo‘llanmagan holdagi jami daromad
- Rezident uchun jami daromadning yarmi, norezident uchun imtiyozlar qo‘llanmagan holdagi jami daromad
To‘g‘ri javob: Rezident uchun imtiyozlarni hisobga olgan holdagi, norezident uchun imtiyozlar qo‘llanmagan holdagi jami daromad. 366-modda 1 va 2-bandlariga ko‘ra, rezident bazasi imtiyozlarni hisobga olgan, norezident bazasi imtiyozlar qo‘llanmagan jami daromaddir.
Jasur chet el valyutasida (dollarda) daromad oldi. Soliq kodeksiga ko‘ra, bu daromad soliq bazasini aniqlashda qaysi tartibda milliy valyutaga qayta hisoblanadi?
- Daromad olingan sanadagi Markaziy bank kursi bo‘yicha
- Soliq davrining oxirgi kunidagi tijorat banklari o‘rtacha kursi bo‘yicha
- Soliq davri boshidagi Markaziy bank kursi bo‘yicha
- Soliq to‘lovchi o‘zi tanlagan istalgan kurs bo‘yicha
To‘g‘ri javob: Daromad olingan sanadagi Markaziy bank kursi bo‘yicha. 366-modda uchinchi xatboshisiga ko‘ra, chet el valyutasidagi daromad haqiqatda olingan sanadagi Markaziy bank kursi bo‘yicha qayta hisoblanadi.
Jismoniy shaxsning daromadidan sud qarori yoki uning o‘z farmoyishi bilan ushlab qolishlar amalga oshirilsa, bu soliq bazasiga qanday ta’sir qiladi?
- Soliq bazasi ushlab qolingan summaga kamayadi
- Soliq bazasi ushlab qolingan summaga ko‘payadi
- Bunday ushlab qolishlar soliq bazasini kamaytirmaydi
- Soliq bazasi faqat sud qarori bilan ushlab qolinganda kamayadi
To‘g‘ri javob: Bunday ushlab qolishlar soliq bazasini kamaytirmaydi. 366-modda davomiga ko‘ra, soliq to‘lovchining o‘z farmoyishi, sud yoki boshqa organ qaroriga ko‘ra ushlab qolishlar soliq bazasini kamaytirmaydi.
Dilshodga aprel oyi uchun mehnat shartnomasi bo‘yicha ish haqi hisoblandi, ammo u 5 mayda to‘landi. Soliq kodeksiga ko‘ra, bu daromad olingan sana qaysi?
- 5 may, ya’ni daromad haqiqatda to‘lab berilgan kun
- 1 aprel, ya’ni daromad hisoblanadigan oyning birinchi kuni
- 15 aprel, ya’ni daromad hisoblangan oyning o‘rtasi
- 30 aprel, ya’ni daromad hisoblangan oyning oxirgi kuni
To‘g‘ri javob: 30 aprel, ya’ni daromad hisoblangan oyning oxirgi kuni. 367-modda oxirgi xatboshisiga ko‘ra, mehnatga haq to‘lash tarzidagi daromad olingan sana daromad hisoblangan oyning oxirgi kunidir.
Xodim Nodir kalendar oy tugamasdan mehnat shartnomasi bekor qilingani sababli ishdan bo‘shadi. Mehnatga haq to‘lash tarzidagi daromadining olingan sanasi qaysi kun hisoblanadi?
- Mehnat shartnomasi tuzilgan kun
- Daromad hisoblangan oxirgi ish kuni
- Keyingi oyning birinchi kuni
- Yil yakunlovchi kun
To‘g‘ri javob: Daromad hisoblangan oxirgi ish kuni. 367-modda davomiga ko‘ra, oy tugamasdan mehnat munosabatlari bekor qilinsa, daromad olingan sana unga daromad hisoblangan oxirgi ish kunidir.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash